कांग्रेस महाधिवेशन : सभापतिमा त्रिपक्षीय भिडन्त, दुई पदमा निर्विरोध

काठमाडौं, २१ असोज । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन नयाँ नेतृत्व चयनको निर्णायक चरणमा प्रवेश गरेको छ। मंगलबार उम्मेदवारी दर्ता सम्पन्न भएपछि बुधबार केन्द्रीय निर्वाचन समितिले पदाधिकारीदेखि केन्द्रीय सदस्यसम्मका उम्मेदवारको प्रारम्भिक नामावली सार्वजनिक गरेको छ। अब दाबी–विरोध र उम्मेदवारी फिर्ताको प्रक्रिया पूरा भएपछि अन्तिम नामावली सार्वजनिक हुनेछ। नेतृत्व चयनका लागि भने बिहीबार मतदान हुने कार्यतालिका छ।

यसपटक कांग्रेसको नेतृत्वका लागि सबैभन्दा ठूलो भिडन्त सभापति पदमा देखिएको छ। सभापतिमा वर्तमान सभापति गगनकुमार थापा, पूर्वसहमहामन्त्री किशोरसिंह राठौर र श्यामकृष्ण खड्गी चुनावी मैदानमा छन्। एउटै पार्टीको सर्वोच्च नेतृत्वका लागि तीन नेताबीच प्रतिस्पर्धा हुने भएपछि महाधिवेशनको मुख्य आकर्षण नै सभापतिको चुनाव बनेको छ।

रोचक पक्ष के छ भने कांग्रेसले यसपटक पहिलोपटक सिर्जना गरेको वरिष्ठ उपसभापति पदमा विश्वप्रकाश शर्माको मात्रै उम्मेदवारी परेको छ। उनी निर्विरोध निर्वाचित भएका छन्। त्यस्तै महिला उपसभापतिमा पुष्पा भुसालको मात्रै उम्मेदवारी परेको छ। दाबी–विरोधको प्रक्रिया पूरा भएपछि यसको औपचारिक टुंगो लाग्नेछ।

दुई जना खुला उपसभापतिका लागि भने नौ जना मैदानमा छन्। डा. चन्द्रकान्त भण्डारी, देवराज चालिसे, सुरेन्द्रराज पाण्डे, मधु आचार्य, डा. मिनेन्द्र रिजाल, दीपक गिरी, धनराज गुरुङ, गोविन्द भट्टराई र डा. चन्द्रमोहन यादवले उम्मेदवारी दिएका छन्।

त्यस्तै समावेशी उपसभापतिका लागि जीवन परियार, विनोद चौधरी, फर्मुल्लाह मन्सुर, रञ्जित कर्ण र सीता गुरुङ प्रतिस्पर्धामा छन्।

कांग्रेसको अर्को महत्वपूर्ण प्रतिस्पर्धा महामन्त्री पदमा देखिएको छ। दुई खुला महामन्त्रीका लागि प्रदीप पौडेल, गुरुराज घिमिरे, उदयशमशेर राणा, अमरसिंह पुन, नैनसिंह महर, शंकर तिवारी, डा. सुनिल शर्मा र डा. सन्तोष उपाध्याय चुनावी मैदानमा छन्।

एक महिला महामन्त्रीका लागि डा. डिला संग्रौला पन्त, महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’ र रीता खनालबीच प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। विशेषगरी डिला, डिना र रीता तीनै जनाको उम्मेदवारीले महिला महामन्त्रीको चुनावलाई पनि रोचक बनाएको छ।

संशोधित विधानअनुसार कांग्रेसमा १५ सहमहामन्त्री रहने व्यवस्था छ। त्यसमध्ये ११ जना निर्वाचित हुनेछन् भने बाँकी चार जना सभापतिबाट मनोनीत हुनेछन्।

महिला सहमहामन्त्रीमा नानुमैयाँ बाँस्तोला र प्रतिमा गौतम प्रतिस्पर्धामा छन्। खुलातर्फ अजयबाबु शिवाकोटी, अमृतकुमार अर्याल, देवेन्द्र कँडेल, दिनेश कोइराला, डिल्लीराम सुवेदी, विकास कोइराला, विमलराज क्षेत्री, रमेशप्रसाद धमला, रामहरि खतिवडा र राजीव ढुङ्गाना मैदानमा छन्।

आदिवासी–जनजातितर्फ ओमबहादुर घर्तीमगर, तारामान गुरुङ, दिलमान पाख्रिन, प्रशान्तमान सिंह मास्के र बहादुरसिंह लामाबीच प्रतिस्पर्धा हुनेछ। दलिततर्फ नरेन्द्र पासवान, प्रकाश रसाइली ‘स्नेही’, मानबहादुर नेपाली र लक्ष्मी परियार उम्मेदवार छन्।

मधेशी क्लस्टरमा अजयकुमार चौरासिया, अभिषेकप्रताप शाह, किरण यादव, नागिना यादव, मनिषकुमार मिश्र, महेन्द्र यादव, मुक्ता कुमारी यादव र रामपल्टन शाह प्रतिस्पर्धामा छन्। खसआर्य, थारू, मुस्लिम तथा पिछडिएको क्षेत्रका सहमहामन्त्री पदमा पनि बहुपक्षीय प्रतिस्पर्धा छ।

पदाधिकारीसँगै विभिन्न समावेशी समूह, प्रदेश, महिला, दलित, आदिवासी–जनजाति, मधेशी, मुस्लिम, थारू, पिछडिएको क्षेत्रलगायत क्लस्टरबाट केन्द्रीय सदस्य पदमा ठूलो संख्यामा उम्मेदवारी परेको छ। यसपटक विधान संशोधनपछि कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसमिति २९७ सदस्यीय हुने व्यवस्था गरिएको छ। त्यसमा सभापति, वरिष्ठ उपसभापतिसहित उपसभापति, महामन्त्री, सहमहामन्त्री र मनोनीत पदाधिकारी तथा सदस्य रहनेछन्।

नयाँ विधानअनुसार सभापति एक, वरिष्ठ उपसभापति एकसहित चार उपसभापति, तीन महामन्त्री, १५ सहमहामन्त्री र एक कोषाध्यक्ष गरी २४ पदाधिकारीको व्यवस्था छ। तर सहमहामन्त्रीका चार र कोषाध्यक्ष एक पद सभापतिबाट मनोनीत हुने भएकाले १९ पदाधिकारीका लागि निर्वाचन हुनेछ।

निर्वाचन समितिले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक विवरणअनुसार यी १९ पदका लागि ७९ जनाको उम्मेदवारी परेको छ। यसले कांग्रेसभित्र नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा कति फराकिलो बनेको छ भन्ने देखाउँछ।

बुधबार बिहान उम्मेदवारको प्रारम्भिक नामावलीमाथि दाबी–विरोधको प्रक्रिया अघि बढेको छ। त्यसपछि उम्मेदवारी फिर्ता तथा सच्याउने प्रक्रिया पूरा गरी अन्तिम नामावली सार्वजनिक गरिनेछ। बिहीबार नेतृत्व चयनका लागि मतदान हुनेछ।

मतदानका लागि राष्ट्रिय सभागृह, खुलामञ्च र प्रज्ञा भवनलाई मतदानस्थल तोकिएको छ। बागमतीका प्रतिनिधिले राष्ट्रिय सभागृहमा, कोशी, मधेश, कर्णाली, सुदूरपश्चिम तथा भ्रातृ एवं शुभेच्छुक संस्थाका प्रतिनिधिले खुलामञ्चमा र गण्डकी तथा लुम्बिनीका प्रतिनिधिले प्रज्ञा भवनमा मतदान गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। यसपटक विद्युतीय मतदान मेसिन प्रयोग नहुने जनाइएको छ।

कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा देश तथा विदेशबाट ७ हजार पाँच सयभन्दा बढी प्रतिनिधि सहभागी छन्। ‘परम्पराको सम्मान र परिवर्तनको संकल्प : समुन्नत नेपालका लागि सबल कांग्रेसको विकल्प’ भन्ने नारासहित अघि बढेको महाधिवेशनले अब नयाँ नेतृत्व मात्र चयन गर्ने छैन, पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन र आगामी राजनीतिक दिशासमेत प्रभावित गर्नेछ।

यसरी हेर्दा कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा सभापतिमा त्रिपक्षीय भिडन्त, वरिष्ठ उपसभापति र महिला उपसभापतिमा एकल उम्मेदवारी, उपसभापति तथा महामन्त्रीमा बहुपक्षीय प्रतिस्पर्धा र सहमहामन्त्री तथा केन्द्रीय सदस्यमा व्यापक चुनावी भिडन्त देखिएको छ। अब सबैको ध्यान बिहीबार हुने मतदान र त्यसबाट आउने नयाँ नेतृत्वतर्फ केन्द्रित भएको छ।